منابع ما همه متفق القولند كه شاه در سال 921 ( - 1515 م . ) « سلطنت خراسان را از سرحد سمنان تا كنار آب آمويه » « 114 » به شاهزاده طهماسب ميرزا داد . از سال 928 ( - 1522 م . ) خبرى در دست داريم كه طبق آن حاكم هرات ضمن اقدامات خود براى اسفراين ، مشهد و حتى استراباد نيز حكامى معين كرد « 115 » . اولين كسى كه در خراسان در سال 921 ( - 1515 م . ) به « صدارت » منصوب شد مقر خود را در هرات قرار داد . حوزهء قضائى اين روحانى عاليمقام ( صدر ) « ايالات خراسان را از سرحد عراق ( عجم ) و آذربايجان تا انتهاى طخارستان » « 116 » شامل مىشد . حوزهء قضائى وزير خراسان نيز كه اوايل در هرات ساكن بود همين وسعت را داشت « 117 » . تقريبا در اواسط قرن شانزدهم مسيحى ( - اواسط قرن دهم ه . ق . ) هرات لااقل از نظر مالى اهميت و مركزيت خود را از دست داد « 118 » ، اما بيگلربيگى هرات باز هم از نظر فرماندهى بر قواى نظامى بر حاكم مشهد رياست داشت . در دورهء شاه محمد ( 995 - 985 - 1587 - 1578 م . ) بيگلربيگى هرات و للهء شاهزاده عباس ميرزا به‌نام عليقلى خان كه سرنافرمانى داشت تقاضا كرد كه شاه حاكمى را به حكومت مشهد منصوب كند كه با شاهزاده توافق داشته باشد و « در وقايع و حوادث از سخن و صلاح لله و بيگلربيگى بيرون نرود » « 119 » . اما بعدها نيز هنگامى كه ديگر شاهزاده‌اى در هرات نبود بيگلربيگى اين ايالت باز در قياس با حكام ديگر خراسان از امتياز خاصى برخوردار بود و او را اغلب « بيگلربيگى

--> ( 114 ) - به نقل از احسن التواريخ ، ص 154 . ( 115 ) - رجوع شود به سرور ، ص 93 ( 116 ) - به نقل از حبيب السير ، ص 379 . ( 117 ) - رجوع شود به فصل دوم همين كتاب ، بند الف : ملاحظات تاريخى - جغرافيائى . ( 118 ) - رجوع شود به فصل دوم همين كتاب ، بند الف : ملاحظات تاريخى - جغرافيائى . ( 119 ) - تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 277 .